برخى سلطنت بر نفس را پذيرفته وآن را محدود به قلمرو پذيرفته شده نزد شارع دانسته وگفته‌اند : انسان حق تصرف حرام در خود را ندارد ، مانند رفتارهاى جنسي حرام يا كشتن خود يا قطع عضوى از اعضاى بدن ويا از كار انداختن قوه‌اى از قواى خود ، مانند قوهء بينايى . 9 مستند قاعده : بر اعتبار قاعدهء ياد شده به آيات وروايات ، از جمله روايت مشهور نبوي كه در آغاز به آن اشاره شد ونيز اجماع وعقل استناد شده است . 10 قاعدهء سَماع دعواي . . . قاعدهء سَماع دعواي بدون مُعارِض : از قواعد فقهى . قاعدهء ياد شده از قواعد كاربردى در احكام قضايى وعبارت است از پذيرفتن ادعايى كه معارضي براي آن وجود ندارد . از آن در باب قضاء سخن گفته‌اند . مفاد قاعده : پذيرش ادعاى مدّعى بر أساس قاعدهء بيّنه ويمين ( - - ) قاعدهء بيّنه ويمين ) ، منوط به اقامهء بيّنه توسط وى بر ادعايش مىباشد وبدون بيّنه ادعايش پذيرفته نمىشود ؛ چنان كه انكار ادعا از سوى منكر نيز تنها با سوگند ياد كردن بر نفى ادعاى مدعى در صورت نداشتن بيّنه پذيرفته است . از قاعدهء بيّنه ويمين مواردى استثنا شده است ؛ از جمله موردى است كه دعواي مدّعى بدون معارض ومنكري باشد . مقصود از سماع دعوا ، پذيرفتن آن بدون نياز به اقامهء بيّنه از سوى مدّعى است ؛ ليكن در اين موارد ، آيا مدّعى بايد بر ادعاى خود سوگند ياد كند يا به آن نيز نيازى نيست وبدون سوگند ادعاى أو پذيرفته خواهد بود ؟ برخى ، سوگند ياد كردن را لازم دانسته وادعاى مدّعى را بدون آن پذيرفته ندانسته‌اند ، مگر در

--> ( 1 ) . عوالي اللئالي 1 / 222 ( 2 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 34 - 35 ( 3 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 6 / 381 - 382 ( 4 ) . الفقه ، القواعد الفقهية / 137 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 34 ( 5 ) . الفقه ، القواعد الفقهية / 138 ؛ قواعد فقه ( محقق داماد ) 2 / 125 ( 6 ) . القواعد الفقهية ( بجنوردى ) 1 / 242 - 245 ؛ مصباح الأصول 2 / 565 ؛ القواعدالفقهية ( مكارم ) 2 / 37 - 41 ( 7 ) . القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 37 ( 8 ) . دروس تمهيدية في القواعد الفقهية 2 / 110 - 111 ( 9 ) . الفقه ، القواعد الفقهية / 139 ؛ القواعد الفقهية ( مكارم ) 2 / 36 - 37 ( 10 ) . الفقه ، القواعد الفقهية / 135 - 136 .